كمرويي
كمرويي در لغت به معناي وضعيت عدم آرامش در حضور جمع ميباشد. از نقطه نظر متخصصان سلامت روان كمرويي يكي از جدي ترين مسائل كودكان و نوجوانان و حتي بزرگسالان محسوب ميشود.هر چند از نظر اطرافيان فرد مشكل چنداني به حساب نمي آيد.فرد كمرو وخجالتي از رنج ناشي از نا امني و عدم كفايت در خود به دنياي درون خويش پناه مي بردكه باعث انواع اختلالات رواني ، اجتماعي شده و كم كم شخص به صورت فردي ناشاد و بي كفايت از نظر اجتماعي تبديل خواهد شد.آگاهي افراد از ميزان توانايي خويش اهميت دارد. اگر در شرايطي اين آگاهي كاهش يابد در زندگي فرد مشكلات فراواني بروز خواهد كرد كه از جمله آنها كمرويي است.
كمرويي همواره با يك ناتواني از كنار آمدن با زندگي اجتماعي خانوادگي وحرفه اي مشخص ميشود.در واقع يك فرد كمرو از انطباق خود با شرايطي كه به نظرش خطرناك مي آيد عاجز ميشود.شخص خجالتي در حضور جمع وحشت زده است و به اين دليل مي ترسد كه مورد قضاوت يا عدم قدر شناسي واقع شود.
نشانه هاي كمرويي:
-تنگي نفس يا انقباض عضلاني
- پاهاي لرزان
- خشك شدن بزاق دهان
- عرق كردن شديد
- سفت و سخت شدن بدن لرزش در پاها، دستها ولبها
- سرخ شدن يا رنگ پريدگي صورت
- تمايل به انزواي مطلق
- دلتنگي وخشم از خود و نفرت از خجالت
- بي تصميمي و افسردگي
- صحبت كردن سريع تر از معمول و سخنان خارج از كنترل
- احساس از همه حقير تر بودن(تفكر منفي)
- احساس مبهم در رابطه با گناهكار بودن نسبت به چيزي
- عدم اعتماد به نفس مانند عدم توانايي در پاسخ به يك تعارف
- ترس از مخالفت با نظرات ديگران يا بيان نقطه نظرات خود
- يك ترس دائم از مورد تمسخر قرار گرفتن
آثار اصلي كمرويي:
۱-آثار جسمي:
ترس: باعث گرفتگي در گلو يا در اطراف قلب و يك احساس خالي بودن در شكم مي شود.
دشواري در گفتار: يك نوع انقباض در قفسه سينه ايجاد ميشود كه در نتيجه آن سخن گفته شده ضعيف ، لرزان و جسته گريخته مي شود.تارهاي صوتي كشيده و سخت ميشوند. تن صدا تغيير كرده و سخن با لكنت زبان و نا مفهوم گفته ميشود.
انقباضات عضلاني: شخص خجالتي اين باور را دارد كه ديگران به او نگاه ميكنند در نتيجه پاهايش سفت و سخت و در حين ورود به يك مكان دچار اشتباه ميشود(به اثاثيه برخورد ميكند.استكان را روي ميز واژگون ميكندو ….)
خستگي:احساس ضعف مفرط كه ناشي از همان انقباض عضلاني مي باشد.
كند شدن حواس: فرد خجالتي هوشياريش كم شده و نيز ادراك حسي او كاهش مي يابد به عنوان مثال يك فرد خجالتي كه ناگزير است در مقابل جمع صحبت كند اگر فردي به او نگاه كند در آن لحظه اين ترس فقط روي آن فرد متمركز ميشود و تنها آن فرد را ميبيند و توجهش بر روي اين عامل ترس جلب ميشود.به خاطر همين است كه سخنران كمرو دائماً فراموش ميكند كه قبلا به نكته اي اشاره كرده است يا نه.
اختلالات عروقي:باعث سرخ شدن يا رنگ پريدگي در ناحيه صورت ميشود كه علت آن انقباض يا انبساط رگهاست.
اختلالات ترشحي:ترشح بزاق متوقف شده ولبها شديدا خشك ميشوند.تعريق شديدي در كف دستها و زير بازوها به وجود مي آيد.
۲-آثار رواني:
يك فرد خجالتي دائما احساس دلهره دارد و از اين امر پروا دارد كه توسط ديگران دست كم گرفته شود. اين ترس او را مثل يك پروانه در قفس شيشه اي محدود ميكند.اگر از يك فرد خجالتي ولي با هوش سوالي شود غالبا خاموش مي ماند مثل اين است كه او مات و مبهوت شده باشد. در واقع او در آن موقع گنگ و گيج خواهد بود مغزش درست كار نمي كند مي خواهد كار كند ولي نمي تواند و ترمزهاي محكمي او را در جا نگه ميدارد بنابراين در پس تعارفات خود را مخفي ميكند تا مجبور به مبارزه نباشد.
علت كمرويي:
از نظر روانشناختي عواملي مانند احساس حقارت (ناچيز و منفور بودن) عزت نفس پايين، ترس وعدم توانايي مهارت در انطباق با محيط و تنبه و توهين شدن در دوران كودكي وجود دارند كه سبب بروز كمرويي ميشوند.
اغلب پرسيده ميشود كه آيا كمرويي اصولا قابل درمان است يا نه؟بله مطمئنا، اما زمانيكه به منشا اصلي آن پي برده شود و از ريشه بهبود يابد.
روشهاي مقابله با كمرويي:
- عقايد و باورهاي غلط خود را تصحيح نماييد.
- تفكيك آنچه حقيقتا هستيد از آنچه كه تصور ميكنيد (شناخت نقش واقعي خويش و دوري جستن از نقش خيالي) در واقع شناخت بهتر از خود و يا صادق بودن.
- به حال توجه كنيد و گذشته را فراموش كنيد.
- واقع بين باشيد و از زندگي در دنيايي كه براي خود ساخته ايد دست برداريد.
- سعي كنيد از انزوا و گوشه گيري دوري كنيد.
- با موقعيت هاي جديد سازگاري كنيد.
- سعي كنيد احساسات و عواطف خود را كنترل نماييد (از طريق استراحت، ورزش و مراقبتهاي دارويي)
- آهسته سخن گفتن، به نرمي اشاره كردن با سر و دست، با آرامش غذا خوردن را تمرين كنيد.
- ارتباط چهره به چهره داشته باشيد.
- در مقابل تمايل به تفكر منفي مقاومت كنيد.(سيستم تفكر جايگزين)
- سعي كنيد با آرامش و خونسردي شرايطي را كه قبلاً براي شما غير قابل تحمل بوده كنترل كنيد.
- به جستجوي دوستان صميمي كه رفتار تحكم آميز نداشته و هيچ گاه از كمرويي شما سخن نمي گويند بپردازيد.
- همان طور كه نقاط قوت خودتان را مي پذيريد نقاط ضعف خود را قبول كنيد.
- احساس مسئوليت كنيد.به آينده بنگريد و از فرصتها به نحو احسن استفاده كنيد.
- خوش بين باشيد و مثبت بينديشيد. مثلاً به جاي گفتن خسته شدم بگوييد به استراحت بيشتري نياز دارم.
- سعي كنيد از كار كردن و انجام وظايف خود لذت ببريد.
- از مهارتهاي اجتماعي استفاده كنيد (بعداً به اين موضوع اشاره خواهد شد).
- در صورت نياز با مشاوران و روان شناسان ارتباط برقرار كنيد.
از کمرویی و خجالتی بودنم رنج می برم، راه رهایی از آن چیست؟
یکی از صفات ناپسند و مذموم که ممکن است از کودکی دامنگیر انسان شود و همواره صاحبش را رنج دهد کم رویی و خجالت کشیدنهای بی مورد و نا به جا است؛ ولی این حالت روانی مانند بسیاری از صفات مذموم و ناپسند قابل درمان است. برای درمان بیماری کم رویی و خجالت مطالب زیر باید رعایت شود:
1 - تلقین: به نظر روان شناسان؛ تلقین در درمان بسیاری از بیماریهای جسمی و روحی مؤثر است. این جمله را همواره با خود تکرار کنید که: من از عهده سخن گفتن در برابر دیگری برمی آیم. کم رویی نشانه ترس از شکست و دلیل وحشت از برخورد با اشخاص است. این ضعف روحی را با فرار از معاشرت نمی توان رفع کرد؛ بلکه باید خود را به معاشرت و گفتگو با مردم مجبور سازید از خود بپرسید: چرا مقابل تخته سیاه خود را گم میکنم؟ من که استعداد دارم، من که درسم را خوب بلدم، پس باید مثل بلبل حرف بزنم و پاسخ گویم. در این صورت می رسید به این که علت امر، ترس از شکست است و این ترس بسیار بد و مذموم است و باید از بین برود.
وقتی به خود مکرر تلقین کردید که می توانید به بهترین وجه پاسخ گویید، کم کم این ترس به کلی از بین می رود و مشکل شما حل میشود.
یکی از گویندگان مشهور انگلیسی اقرار می کند و می گوید که در طول چند هفته قبل از نخستین خطابهای که قرار بود ایراد کند، چنان ناراحت بود که آرزو می کرد پیش از فرا رسیدن روز سخنرانی پایش بشکند تا در مجلس حضور پیدا نکند. او موقعی که به طرف محل سخنرانی می رفت، آن چنان از وحشت و اضطراب خود را باخته بود که قیافه رقت باری پیدا کرده بود. روزی تصمیم گرفت در وضع خود به درستی تأمل کند. با خود گفت: هنگام سخنرانی چه خطری ممکن است برای من پیش بیاید؟ خودش جواب داد: هیچ چیز مهمی اتفاق نخواهد افتاد. همین جمله باعث شد که ناراحتی او برطرف شده و خیلی راحت سخن بگوید. در نتیجه یکی از بزرگترین گویندگان عصر خود شد. شما نیز باور کنید که اگر حرف بزنید، به معلم جواب بدهید و در مجالس حاضر شوید، می توانید مانند سایر مردم به بهترین صورت سخن گفته و با آنان معاشرت کنید. مسلم بدانید و بر خود تلقین کنید. همان طوری که وقتی یکی از دانشآموزان مقابل تخته به سؤالات معلم جواب می دهد، هیچ از یک بچههای کلاس قصد خندیدن و توهین به او را ندارند و فقط به سخنان وی گوش می دهند و هیچ اتفاقی نمی افتد. وقتی شما مقابل تخته سیاه می ایستید، مسئله به این صورت است؛ یعنی هیچ کس قصد اهانت به شما را ندارد.
2 - اعتماد به نفس: انسان برای تأمین خوش بختی و سعادت خود باید به شخص و به نیّت و عمل خویش تکیه نماید و باور کند که باید پلههای ترقی و تکامل را با پای خود بپیماید. وقتی به فکر و عقل خود مراجعه کردی و درست تجزیه و تحلیل نمودی و دریافتی خداوند مهربان است و شما را مانند سایر بندگانش آفریده و عقل و بدن سالم عنایت نموده و استعداد خوبی داده و به قول خودت زبان خوبی داده، می رسی به این که چیزی از دیگران کم نداری، بلکه زیاد هم داری. وقتی فهمیدی مانند دیگران هستی، باور می کنی باید همانند آنان معاشرت کنی و ا ز سخن گفتن در مقابل دیگران خجالت به خود راه ندهی این را به خودت بباوران که تو انسانی و خداوند در انسان نیرویی به نام اراده قرار داده که اگر همین نیرو را به کار بیندازد، قادر به برطرف کردن مشکلات خواهد بود. شما اراده کرده و تصمیم بگیرید هر طور شده بر مشکل کم رویی پیروز شوید. انشاءالله پیروز خواهید شد.
3 - تمرین: سخن گفتن مانند هر کار دیگر احتیاج به تمرین دارد. همه گویندگان کم و بیش در ابتدا با مشکلی هم چون مشکل شما مواجه می شوند و حتی از ضعف و نارسایی در ادای کلمات رنج می برند، اما با صبر و تمرین نقایص خود را برطرف میکنند. شما هم می توانید در خانه پیش خانواده و در مقابل پدر و مادر سؤالهای درسی را مطرح کرده و پاسخ گویی تا بر اثر تکرار این عمل کاملاً دریابی با حرف زدن در مقابل دیگران اتفاق ناگواری نخواهد افتاد.
4 - امید: امیدوار باش و یقین بدان مشکل کم رویی شما به آسانی برطرف خواهد شد، زیرا بحمدالله از استعداد خوبی برخوردار هستی. فقط یک تصمیم قاطع و اراده آهنین لازم است که مشکل شما را به طور کلی حل نماید. مولای متقیان علی(ع) می فرماید: هر گاه سختی چیزی باعث بیم و هراس شما شد. تو نیز در مقابل آن سخت و مقاوم باش تا مشکل بر تو آسان گردد.
نتیجه این که شما با توکل به خدا و اعتماد به نفس و باور این که از استعداد برخورداری و باید آن را شکوفا نمایی،
و تلقین این که من به خوبی از عهده گفتن در مقابل دیگران بر می آیم و مطمئناً اتفاقی نمی افتد و چنان چه کسی در گفتار من نقصی پیدا کند، آسمان به زمین نمی آید و چیزی از من کم نخواهد شد و نباید از این ناراحت شوم، بلکه باید سعی در برطرف کردن نقصم نمایم، زیرا هیچ کس در دنیا بی عیب و نقص نیست. آدم فهمیده و عاقل کسی است که در راه برطرف نمودن عیبش قدم بردارد، نه این که از شنیدن عیبش ناراحت شود.
امام جعفر صادق(ع) فرمود: احب اخوانی الی من أهدی الی عیوبی؛ محبوبترین دوستانم کسی است که عیب هایم را به من بگوید. اگر به همین گفتار زیبا و پرمعنای امام صادق(ع) عمل کنیم، خوش بخت میشویم، زیرا عیبهای روحی همانند مرضهای جسمانی است. وقتی مرض فردی معلوم شد، درمان آن آسان است، که اگر به فکر درمان افتاد، جانش را نجات داده و گرنه خود را در معرض خطر قرار داده است. نقص و بیماریهای روحی و روانی هم این طور است. وقتی معلوم شد و کسی به ما تذکر داد که فلان نقص را داری، به جای ناراحتی، باید خوش حال شده و از او تشکر نماییم و هر چه زودتر به فکر علاج و اصلاح باشیم. اصلاً از اینکه در فلان سخن گفتن نقصی از شما پیش بیاید، نگران نباشید، بلکه با کمال شجاعت سخن را آغاز کنید و مطلب خود را بیان نمایید.
کم رویی را چگونه برطرف کنیم؟
بعضی از افراد نمی توانند در اجتماع حرف بزنند و با دیگران به راحتی معاشرت کنند. ممکن است افرادی از نظر داشتن استعداد و اطلاعات کمبودی نداشته باشند ولی بر اثر کم رویی آنچنان که هستند خود را نشان دهند. در نتیجه از پیشرفت باز می مانند و در برخی موارد با شکست مواجه می شوند. روان شناسانی که در این مورد مطالعات و تجربیاتی داشته اند اعتقاد دارند اشخاص کمرو می توانند به این صفت غلبه کنند و توصیه های زیر را در این مورد موثر و مفید می دانند:
1- نقاط ضعف خود را یادداشت کنید
یادداشت کردن مواردی که شخص از خود کمرویی نشان می دهد کار مشکلی نیست. افراد از وضع خود بهتر از دیگران اطلاع دارند و نوشتن افکار و احساسات خود شان واقعیت را نشان می دهد؛ مثلا وقتی با کسی قرار ملاقات دارید و می خواهید با او صحبت کنید توجه داشته باشید که در چه مواردی ناراحت می شوید و نمی توانید به خوبی نظر خود را بیان کنید. با یادداشت کردن توجه به نقاط ضعف خود می توانید به تدریج ان را برطرف سازید.
2- آمادگی بوسیله تمرین
افراد خجالتی در مواقعی که می خواهند در محلی صحبت کنند یا با کسی گفتگو نمایند چنانچه قبلا مانند یک هنر پیشه نقش خود ر ا تمرین و مطالب مورد نظر خود را چند بار تکرار نمایند و آنها را کاملا به ذهن بسپارند. آمادگی لازم را پیدا خواهند کرد. اعتماد به نفس بیشتری احساس می کنند و می توانند بدون ناراحتی و خجالت نظر خود را بیان کنند .
3- در موارد لازم تحقیق کنید
اگر می خواهید به یک مهمانی بروید که افراد ناشناسی نیز در آنجا خواهند بود چنانچه قبلا درباره اشخاصی که در مهمانی شرکت دارند تحقیق کنید و درباره شان آگاهی بیشتری داشته باشید آمادگی زیادتری برای برخورد با آن ها خواهید داشت. چنانچه می خواهید در جلسه ای شرکت کنید که موضوع خاصی در آن مطرح می گردد. اگر درباره ی آن موضوع مطالعه کنید و اطلاعات زیادتری به دست آورید راحت تر خواهید توانست نظر خود را بیان نمایید.
4- حرکات بدنی خود را بهتر کنید
معمولا افراد خجالتی در برخورد با اشخاص دیگر نوعی بی اعتنایی از خود نشان می دهند و خود را کنار می کشند. چهره و بدن آنها نشان دهنده ی این حالات است. دیگران متوجه کم رویی آنها نیستند و طرز رفتارشان را بی اعتنایی تلقی کرده از آنها دوری می جویند در نتیجه افراد خجالتی نمی توانند دوستانی برای خود پیدا کنند و در معاشرت ها موفق باشند و رفتار قابل پسندی داشته باشند. سعی کنید در برخورد با دیگران لبخندی بر چهره بیاورید با نگاهی محبت آمیز به چهره ی آنها چشم بدوزید و درصورت لزوم با آن ها دست بدهید. این طرز برخورد موجب می شود که دیگران به شما ابراز محبت کنند و به گفتگو بپردازند ضمن صحبت به دقت به گفته های آن ها گوش بدهید و با سؤالات مناسب گفتگو را ادامه داده روابط خود را با دیگران توسعه دهید.
5- مشورت را فراموش نکنید
مشورت و تبادل نظر با افراد مورد اطمینان و مطلع در برخی موارد مسائلی را که به نظر افراد خجول مهم جلوه می کند آسان می سازد و ترس و واهمه آنها را کاهش می دهد. اگر برای حضور در جلسه ای احساس خجالت وناراحتی می کنید و از اطلاعات و راهنمایی های آنها استفاده نمایید. این مشورت ها روحیه را تقویت می کند و دیگر کمتر در حضور دیگران خجالت خواهید کشید.