هپاتیت
هپاتیب به معنی التهاب کبد است و انواع مختلفی دارد که بعضی از آنها قابل سرایت هستند و برخی مسری نیستند. بیشتر مبتلایان به هپاتیت آن هم از نوع C و B علائمی ندارد. برخی از این علائم عمومی عفونت ویروسی را نشان می دهند از قبیل خستگی، دل درد، درد عضلانی و تهوع و بی اشتهایی، ولی در موارد پیشرفته علائم نارسایی کبدی بروز می کند که شامل تورم شکم، اندامها، یرقان و خونریزی های گوارشی و... است.
عامل بیماری هپاتیت یک ویروس است و در ابتدا مثل یک سرماخوردگی بروز می نماید. ولی بیماری مزمن هپاتیت «C» بر عکس سرماخوردگی معمولی به دلیل از کار افتادن کبد و مشکل بودن درمان می تواند حیات بیمار را تهدید کند.
در ایران بالغ بر 3% افراد آلوده به این ویروس می باشند.
هپاتیت ویروسی
در حال حاضر 7 نوع این ویروس شناخته شده است.
هپاتیت A
هپاتیت B
هپاتیت C
هپاتیت D (معمولاً همراه با نوعB)
هپاتیت E
هپاتیت F
هپاتیت G
هپاتیت H
البته در حال حاضر 10 تا 15 درصد افراد در هیچ کدام از این دسته ها قرار نمی گیرند، به همین دلیل می شود انتظار ویروس نوع H را نیز برداشت.
روش های انتقال
این ویروس عمدتاً از طریق تماس با خون افراد آلوده منتقل می شود.
همچنین روش های زیر می تواند باعث انتقال این ویروس گردد.
· ارتباط جنسی با افراد آلوده
· استفاده از سوزن های آلوده که به عنوان سرنگ استفاده می شود، به ویژه در افراد معتاد به مواد مخدّر تزریقی و همچنین سوراخ شدن بدن با هر وسیلة تیز یا سوزن آلوده (مثل خالکوبی غیر بهداشتی)
· استفاده از لوازم شخصی به صورت اشتراکی
· دریافت فرآورده های خون و پلاسمای آلوده که در ایران اکثراً در بیماران تالاسمی و هموفیلی دیده می شود.
· زخمی شدن پوست بدن در یک بخش آلودۀ بیمارستانی.
جلوگیری
برای جلوگیری از انتشار این ویروس کارهای زیر ضروری به نظر می رسد:
· زخم و بریدگی های پوست را خودتان پانسمان کنید. در صورت نیاز به کمک برای پانسمان زخم از دستکش استریل استفاده شود.
· در صورتی که به این بیماری مبتلا هستید، خون، پلاسما و اعضای بدن و بافت اهدا نکنید.
· از ریش تراش، مسواک و لوازم آرایشی با لوازم شخصی دیگران به طور مشترک استفاده نکنید.
· به یاد داشته باشید غیر از واکسن نوعB این بیماری، واکسن و درمان کامل ندارد. از این رو پیشگیری از آلودگی دیگران با عمل به توصیه های بهداشتی بر عهدة شماست.
آزمایش ها
از دیگر نکات مهم در مورد این ویروس این است که به تدریج به کبد آسیب می رساند. یک کبد سالم مواد شیمیایی مورد نیاز بدن را می سازد و مواد سمّی را از خون خارج می کند. وقتی شما به این بیماری مبتلا می شوید کبد شما ملتهب می شود و بافت طبیعی تخریب شده به جای آن بافت فیبری و فرسوده می ماند.
پس از تشخیص پزشک آزمایش کبد انجام می گیرد. این کار از طریق آزمایش های خون، سنوگرافی و نمونه برداری از کبد کار بسیار آسانی است و از طریق بی حسی موضعی و از طریق یک سوزن نمونه گیری انجام می شود و بیمار حداکثر یک روز در بیمارستان بستری می شود.
درمان
اصول کلی
· بررسی های تشخیصی عبارتند از آزمایش خون برای شناسایی عفونت، بررسی های مربوط به کار کبد، و نمونه برداری از کبد در موارد شدید یا مزمن
· اکثر بیماران هپاتیتی را می توان بدون خطر زیاد در منزل تحت مراقبت قرار داد. جداسازی کامل بیماری ضروری نیست، اما فرد بیمار باید وسایل جداگانه ای برای خوردن و آشامیدن داشته باشد یا از وسایل یک بار مصرف استفاده کند.
· اگر هپاتیت دارید یا مراقب از یک فرد هپاتیتی را به عهده دارید، دستان خود را مرتباً و به دقت بشویید، خصوصاً پس از اجابت مزاج
داروها
· برای درمان هپاتیت تعداد کمی داروی اختصاصی وجود دارد.
· امکان دارد داروی ضد التهاب کورتیزونی در موارد شدید تجویز شود تا التهاب کبد کاهش یابد و علایم بهتر شوند.
· برای هپاتیت C و B مزمن ممکن است آلفا - اینترفرون مورد استفاده قرار گیرد.
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری
· توصیه می شود تا زمان رفع زردی و بازگشت اشتها استراحت در رختخواب انجام گیرد. زمان بازگشت به کارهای روزمره در افراد مختلف بسیار متفاوت است.
رژیم غذایی
· علی رغم نداشتن اشتها، خوردن وعده های غذایی کوچک و متعادل به بهبود بیماری کمک خواهد کرد. روزانه حداقل 8 لیوان آب بنوشید. هرگز الکل ننوشید.
در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه کرد
· اگر شما یا یکی از اعضای خانواده تان علائم هپاتیت را دارید یا با فردی که این علائم را داشته است تماش داشته اید.
· در صورتی که علائم زیر به هنگام درمان رخ دهند:
- بیشتر و کم شدن اشتها
- خواب آلودگی زیاد یا گیجی
- استفراغ، اسهال، یا درد شکمی
- بیشتر شدن زردی؛ به وجود آمدن بثور پوستی یا خارش
علائم شایع
مراحل اولیه:
علائم شبیه آنفولانزا، مثل تب، خستگی، تهوع، استفراغ، اسهال، بی اشتهایی.
چندین روز بعد:
· زردی چشم ها و پوست در اثر تجمع بیلی روبین در خون
· تیره شدن رنگ ادرار در اثر وارد شدن بیلی روبین اضافی به ادرار
· اجابت مزاج روشن، به رنگ خاک رس، یا سفید.
علل
· هپاتیت A و E: ویروس معمولاً از راه آب یا غذا وارد بدن می شود، خصوصاً صدف خام که توسط خام که توسط فاضلاب آلوده شده باشد.
· هپاتیت B: معمولاً از راه آمیزشی، تزریق خون، و تزریق یا سرنگ آلوده انتقال می یابد. مادری که هپاتیتB دارد ممکن است عفونت را به نوازش انتقال دهد. بعضی از موارد هم بدون دلیل مشخص و راه شناخته ای برای انتقال عفونت رخ داده اند.
· هپاتیت C: معمولاً از راه تزریق مواد مخدر داخل رگ، تزریق خون و سایر انواع مواجهه با خون یا محصولات خونی آلوده انتقال می یابد. البته در 40% از موارد، راه انتقال معلوم نیست.
· هپاتیت D: به طور جداگانه از هپاتیتB نمی تواند رخ دهد.
· هپاتیت G: الگوی انتقال مشابهی مثل هپاتیتC دارد؛ معمولاً از راه خون انتقال می یابد.
عوامل افزایش دهنده خطر
· مسافرت به مناطقی که بهداشت نامناسبی دارند.
· بی بند و باری
· تزریق مواد مخدر داخل رگ
· مصرف الکل
· تزریق خون
· کارکنان پزشکی و سایر حرفه های خطرزا
· مهد کودک ها یا مراکز نگهداری
· دیالیز
· تغذیه نامناسب
· وجود بیماری که باعث کاهش مقاوت بدن شده باشد.